czwartek, 06 maja, 2021

Baza roślin

Czworolist pospolity

Znalazłszy obrazkowiec możemy z łatwością odszukać i czworolist, gdyż rośnie w tych samych miejscach co i tamten, w całej Europie, a także w północnej Azji. Kwitnie nieco później bo w maju i czerwcu.

Bardziej uderzająca jest ta roślina w czasie owocowania swoją jagodą niebieskawo-czarną, błyszczącą, dosięgającą wielkości wiśni, a umieszczoną na wierzchołku łodygi.

Czworolist ma kłącze członkowane, pokryte łuskowatymi liśćmi, białawe, poziomo leżące w ziemi. Z niego wyrasta prostopadle do góry pojedyncza walcowata łodyga, nie rozgałęziająca się, która niedaleko od wierzchołka posiada cztery liście (czasem pięć, rzadziej trzy lub sześć), ułożone okółkowo. Liście ciemno-zielone, spodem jaśniejsze, duże, jajowate, spiczasto zakończone, nagie, na brzegu nieco ostre, o 3 – 5 silnych nerwach rozgałęziających się potem pierzasto (rzecz niezwykła u jedno liścieniowych, odznaczacych się unerwieniem równoległym). Wśród liści wyrasta na długiej szypułce wzniesionej pionowo, pojedynczy kwiat, niepozorny, o żółtawo-zielonym okwiecie złożonym z ośmiu listków (lub dziesięciu) ułożonych w dwa rzędy (po 4 lub pięć), z których wewnętrzne są dłuższe i szersze, zewnętrzne – wąskie. Pręciki w liczbie 8 – 10 ze śpiczastymi wyrostkami, wskutek czego pylniki zdają się być na środku nitki pręcikowej, podczas gdy rzeczywiście mieszczą się na końcu. Słupek posiada też cztery lub pięć szyjek. Liczba wielokrotna cztery lub pięć w kwiecie jest właśnie charakterystyczna dla czworolista, co jest tym dziwniejsze, że czworolist należy do roślin jednoliściennych, u których w okwiecie panującą jest liczba 3 lub 6. Pomimo tych różnic, roślina ta zaliczona jest do klasy jednoliściennych wskutek kiełkowania nasienia jednym liścieniem i mikroskopowej budowy łodygi.

Czworolist jest rośliną silnie trującą, gdyż tak kłącze, jak liście i jagoda zawierają substancję mocno narkotyczną, wywołującą ogłuszenie, wymioty i biegunkę. Linneusz zalicza czworolist do klasy VIII, rzędu 4; według systemu naturalnego należy do rodziny Kolcowojowych (Smilaceae) albo Szparagowych (Asparagae), do której ze znanych nam roślin należy szparag, konwalia i majownik dwulistny.