czwartek, 06 maja, 2021

Baza roślin

Bieluń dziędzierżawa

Roślina ta z rodziny psiankowatych, również niebezpiecznie jadowita, rośnie na nieuprawnych miejscach, na śmietniskach, w ogrodach, przy płotach, rowach, na cmentarzach, w większej części Europy i Azji, w Afryce północnej oraz w niektórych okolicach Ameryki. W Europie zachodniej nie znano jej przed końcem XVI wieku, dopiero podobno cyganie sprowadzili ją z Indii Wschodnich lub też z Azji środkowej.

Jest to roślina jednoroczna, kwitnie od czerwca do sierpnia. Korzeń ma gruby, twardy, prawie zdrewniały. Łodyga jej naga, gruba, walcowata, dochodzi 1 m. wysokości, górą rozgałęzia się widłowato i tutaj pokryta jest gruczołkowatymi włoskami, jak również ogonki liściowe i same liście. Liście wiotkie, duże, jajowate, śpiczaste, nieregularnie zatokowo wycinane. Kwiaty duże, stoją zwykle pojedynczo na krótkich szypułkach na końcu łodygi lub w kątach liści. Kielich długi, rurkowaty, w przecięciu pięciokątny, o pięciu ząbkach, odpadający, tylko dolna część pozostaje przy owocu. Korona biała o przyjemnym zapachu, dwa razy tak długa jak kielich, lejkowata, o pięciu płatkach zakończonych śpiczasto. Owoc stojący jest torebką o licznych cierniach, jajowatego kształtu, wielkości orzecha laskowego, o czterech komorach, pełnych nasion kształtu nerkowatego, siatkowato bruzdowanych.

Działanie trujące bielunia jest podobne do wilczojagody, ale jeszcze silniejsze. Nawet sam zapach świeżych liści wywołuje ból głowy. Trującą substancją dziędzierżawy jest alkaloid podobny do atropiny, zwany daturyną. Spożycie nasion wywołuje silne odurzenie i może doprowadzić nawet do śmierci. Za odtrutkę służyć mogą: oleje, ocet, mleko i środki nawymiotne. Lecznicze zastosowanie bielunia zmniejszyło się znacznie.